Ψυχολογία

Μπορεί ένα chatbot να γίνει ο καλύτερός μας φίλος; Τι λέει η ψυχολογία για τις σχέσεις με την AI

Έχεις τσακωθεί με κάποιον και, ώρες αργότερα, συνεχίζεις να σκέφτεσαι όσα ειπώθηκαν. Θέλεις να μιλήσεις σε έναν φίλο, αλλά έχει περάσει η ώρα. Ανοίγεις ένα chatbot και γράφεις τι συνέβη. Καθώς προσπαθείς να το εξηγήσεις, συνειδητοποιείς κάτι που δεν είχες καταλάβει πριν: σε στεν…

Μοιραστείτε
Facebook X WhatsApp
Ένα χέρι πληκτρολογεί στο κινητό, δίπλα σε δύο ανθρώπους που πίνουν καφέ

Έχεις τσακωθεί με κάποιον και, ώρες αργότερα, συνεχίζεις να σκέφτεσαι όσα ειπώθηκαν. Θέλεις να μιλήσεις σε έναν φίλο, αλλά έχει περάσει η ώρα. Ανοίγεις ένα chatbot και γράφεις τι συνέβη. Καθώς προσπαθείς να το εξηγήσεις, συνειδητοποιείς κάτι που δεν είχες καταλάβει πριν: σε στενοχώρησε περισσότερο το ότι ο άλλος δεν σε άκουσε παρά τα ίδια του τα λόγια.

Το παράδειγμα είναι υποθετικό, αλλά δείχνει γιατί αρκετοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και για προσωπικές συζητήσεις. Ένα chatbot είναι διαθέσιμο σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή, απαντά γρήγορα και μπορεί να εκφράζεται με τρόπο που μοιάζει υποστηρικτικός. Μπορεί, όμως, να προσφέρει όσα προσφέρει μια φιλία; Οι έρευνες μάς βοηθούν να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα: το πώς αισθανόμαστε αμέσως μετά από μια συνομιλία και το πώς είναι οι σχέσεις μας στην καθημερινή ζωή.

Γιατί νιώθουμε καλύτερα όταν κάποιος μας ακούει;

Ας πούμε ότι λες «σήμερα πέρασα πολύ δύσκολα» και παίρνεις την απάντηση «μην το σκέφτεσαι». Μάλλον δεν θα θέλεις να συνεχίσεις. Αν, αντίθετα, ακούσεις «τι ήταν αυτό που σε δυσκόλεψε περισσότερο;», είναι πιο πιθανό να εξηγήσεις τι αισθάνεσαι. Δεν έχει σημασία μόνο ότι κάποιος απαντά, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο το κάνει.

Αυτό εξέτασαν ερευνητές σε ένα πείραμα με 140 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες συνομίλησαν για περίπου τέσσερα λεπτά με ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιούσε προκαθορισμένες απαντήσεις. Σε κάποιους το πρόγραμμα απαντούσε με μεγαλύτερη κατανόηση· σε άλλους, με πιο ουδέτερο και λιγότερο υποστηρικτικό τρόπο. Όσοι έλαβαν τις πιο προσεκτικές απαντήσεις ένιωσαν περισσότερο ότι τους είχαν καταλάβει. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν χρειαζόταν καν μια αυθόρμητη συζήτηση: οι απαντήσεις είχαν γραφτεί από πριν. [2]

Μια άλλη σειρά μελετών εξέτασε chatbot σχεδιασμένα για συντροφιά. Μετά τη συνομιλία τους, αρκετοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι ένιωθαν λιγότερη μοναξιά. Η ανακούφιση ήταν πιο έντονη όταν πίστευαν πως το chatbot τούς είχε «ακούσει». Παρόμοιες μετρήσεις έγιναν και σε μια δοκιμή διάρκειας επτά ημερών.

Εδώ υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: οι ερευνητές κατέγραφαν κυρίως πώς ένιωθαν οι άνθρωποι αμέσως μετά τη συνομιλία. Αυτό μας λέει ότι μια ψηφιακή κουβέντα μπορεί να βοηθήσει εκείνη τη στιγμή. Δεν μας λέει, από μόνο του, αν κάποιος θα νιώθει λιγότερο μόνος και τις επόμενες εβδομάδες ή αν θα δημιουργήσει νέες φιλίες. [1]

Τι έδειξε η σύγκριση με πραγματικούς συμφοιτητές;

Για να εξετάσουν τι συμβαίνει όταν η επικοινωνία συνεχίζεται, ερευνητές μελέτησαν πρωτοετείς φοιτητές για δύο εβδομάδες. Τους χώρισαν τυχαία σε τρεις ομάδες. Η πρώτη αντάλλασσε μηνύματα με έναν άλλο φοιτητή. Η δεύτερη μιλούσε με τον «Sam», ένα chatbot σχεδιασμένο για παρέα. Η τρίτη χρησιμοποιούσε την εφαρμογή σαν προσωπικό ημερολόγιο, χωρίς να συνομιλεί με κάποιον. Έτσι οι ερευνητές μπορούσαν να συγκρίνουν τρεις διαφορετικούς τρόπους έκφρασης και επικοινωνίας. [5]

Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν καθημερινές απαντήσεις από 296 φοιτητές. Για τους 276 υπήρχαν επίσης μετρήσεις μοναξιάς τόσο στην αρχή όσο και στο τέλος των δύο εβδομάδων. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές ως προς τη σύγκριση των ομάδων: οι φοιτητές που επικοινωνούσαν με άλλον φοιτητή ανέφεραν, κατά μέσο όρο, λιγότερη μοναξιά στο τέλος της δοκιμής.

Η ομάδα που μιλούσε με το chatbot είχε σχεδόν το ίδιο αποτέλεσμα με την ομάδα που κρατούσε ημερολόγιο. Η μικρή διαφορά ανάμεσά τους δεν ήταν αρκετή ώστε οι ερευνητές να συμπεράνουν ότι το chatbot μείωσε περισσότερο τη μοναξιά. Με άλλα λόγια, στη συγκεκριμένη μελέτη η επικοινωνία με έναν άνθρωπο φάνηκε πιο αποτελεσματική σε αυτό το σημείο. [5]

Μέση μοναξιά ύστερα από 14 ημέρες, σε κλίμακα 1–4: 1,85 με συμφοιτητή, 1,98 με το chatbot και 2,00 με ημερολόγιο.
Μετά από 14 ημέρες, οι φοιτητές που αντάλλασσαν μηνύματα με έναν συμφοιτητή ανέφεραν κατά μέσο όρο λιγότερη μοναξιά. Η κλίμακα είναι από 1 έως 4 και οι τιμές έχουν προσαρμοστεί για την αρχική μέτρηση. Οι γραμμές δείχνουν το τυπικό σφάλμα (±1). Γράφημα του Share24 με στοιχεία των Li κ.ά. [5].

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνομιλίες με τον «Sam» δεν είχαν κανένα όφελος. Όταν εξετάστηκε η αρνητική διάθεση των φοιτητών, τόσο η ομάδα του chatbot όσο και η ομάδα της ανθρώπινης συνομιλίας είχαν καλύτερα αποτελέσματα από την ομάδα του ημερολογίου. Επομένως, μια κουβέντα μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή μας χωρίς απαραίτητα να αλλάζει στον ίδιο βαθμό το αίσθημα μοναξιάς. Όσο για τις νέες φιλίες που ανέφεραν ότι απέκτησαν, οι τρεις ομάδες δεν διέφεραν ουσιαστικά. [5]

Μπορεί η συχνή χρήση να συνδέεται με τη μοναξιά;

Μια άλλη έρευνα παρακολούθησε τη χρήση chatbot για συντροφιά σε τέσσερις χώρες, για περίπου έναν χρόνο. Συνολικά συμμετείχαν 2.149 ενήλικες, ενώ 979 συμπλήρωσαν και τα τέσσερα ερωτηματολόγια, ανά τέσσερις μήνες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, σε μια συγκεκριμένη ερώτηση για το αίσθημα απομόνωσης, τα άτομα που άρχιζαν να χρησιμοποιούν συχνότερα chatbot έτειναν να αναφέρουν μεγαλύτερη απομόνωση αργότερα. [4]

Η εικόνα, όμως, δεν ήταν τόσο απλή. Όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια πιο αναλυτική κλίμακα για τις κοινωνικές σχέσεις, είδαν ότι οι άνθρωποι που ήδη ένιωθαν λιγότερο συνδεδεμένοι με τους άλλους συχνά στρέφονταν στη συνέχεια περισσότερο στα chatbot. Με αυτή τη μέτρηση, δεν προέκυψε σαφής ένδειξη ότι η χρήση προκαλούσε μεγαλύτερη κοινωνική απομάκρυνση. Αυτό είναι κρίσιμο: κάποιος μπορεί να αναζητά ψηφιακή συντροφιά επειδή νιώθει ήδη μόνος, όχι απαραίτητα να νιώθει μόνος επειδή χρησιμοποιεί την εφαρμογή. [4]

Μια ακόμη μελέτη, από ερευνητές του MIT και της OpenAI, παρακολούθησε 981 ανθρώπους για τέσσερις εβδομάδες. Ορισμένοι μιλούσαν με το chatbot γραπτά και άλλοι με φωνή, ενώ διέφεραν επίσης τα θέματα που συζητούσαν. Αυτές οι επιλογές είχαν οριστεί από τους ερευνητές, αλλά καμία δεν έδειξε ξεκάθαρη υπεροχή στα αποτελέσματα που εξέτασαν.

Παράλληλα, όσοι επέλεγαν από μόνοι τους να περνούν περισσότερο χρόνο με το chatbot ανέφεραν συχνότερα δυσκολίες, ανάμεσά τους και μοναξιά. Δεν γνωρίζουμε, όμως, αν η πολλή χρήση συνέβαλε στα προβλήματα ή αν άνθρωποι που ήδη δυσκολεύονταν αναζητούσαν περισσότερη υποστήριξη στην εφαρμογή. Η έρευνα διατίθεται ως προδημοσίευση και δεν καθορίζει κάποιο «ασφαλές» όριο λεπτών συνομιλίας. [3]

Τι γνωρίζουμε για τα chatbot που βοηθούν στο άγχος;

Υπάρχουν, πάντως, chatbot που δεν έχουν σχεδιαστεί για παρέα, αλλά για συγκεκριμένα προγράμματα ψυχολογικής υποστήριξης. Σε μια δοκιμή με 977 φοιτητές, οι ερευνητές συνέκριναν τρεις ομάδες για δώδεκα εβδομάδες: μία που χρησιμοποιούσε μια τέτοια εφαρμογή, μία που συμμετείχε σε ομαδική θεραπεία και μία που βρισκόταν σε λίστα αναμονής. Στις μετρήσεις για τα συμπτώματα γενικευμένου άγχους, η ομάδα της εφαρμογής εμφάνισε μεγαλύτερη βελτίωση από τις άλλες δύο. Για τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες δεν βρέθηκε σαφής διαφορά μεταξύ των ομάδων. [6]

Χρειάζεται επίσης να γνωρίζουμε ότι δύο από τους συγγραφείς δήλωσαν επαγγελματικούς ή οικονομικούς δεσμούς με την εταιρεία της εφαρμογής. Πρόκειται για πληροφορία που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη όταν αξιολογούμε τα αποτελέσματα.

Πάνω απ’ όλα, η συγκεκριμένη έρευνα αφορούσε μια οργανωμένη παρέμβαση με συγκεκριμένη διάρκεια και συγκεκριμένο πληθυσμό. Δεν σημαίνει ότι κάθε chatbot μπορεί να αντιμετωπίσει το άγχος ούτε ότι μια καθημερινή συνομιλία μαζί του υποκαθιστά την επαγγελματική φροντίδα. Και βέβαια, η μελέτη δεν εξέταζε αν ένα chatbot μπορεί να γίνει φίλος μας. [6]

Πώς μπορούμε να αξιοποιούμε ένα chatbot χωρίς να ξεχνάμε τους φίλους μας;

Ας φανταστούμε έναν πρωτοετή που μετακομίζει από την Καβάλα στη Θεσσαλονίκη. Έχει γνωρίσει συμφοιτητές, αλλά ακόμη δυσκολεύεται να τους προτείνει να βρεθούν εκτός σχολής. Μπορεί να ζητήσει από ένα chatbot βοήθεια για να γράψει ένα μήνυμα. Το chatbot τού προτείνει κάτι υπερβολικά επίσημο, οπότε το αλλάζει σε κάτι απλό: «Θα πάω για καφέ στο κέντρο το απόγευμα. Θες να έρθεις;»

Το chatbot τον βοήθησε να βρει τα λόγια. Η φιλία, όμως, αρχίζει να χτίζεται όταν το μήνυμα φτάνει στον άλλον: όταν κανονίζουν τον καφέ, γνωρίζονται καλύτερα, διαφωνούν, συζητούν και νοιάζεται ο ένας για τον άλλον. Αυτή η αμοιβαιότητα είναι ένα βασικό στοιχείο των ανθρώπινων σχέσεων. Χρειάζεται χρόνος και η διάθεση να μιλήσουμε πιο ανοιχτά σε κάποιον πραγματικό άνθρωπο.

Τελικά, ένα chatbot μπορεί να είναι χρήσιμο όταν θέλουμε να εκφραστούμε, να οργανώσουμε τις σκέψεις μας ή απλώς να νιώσουμε λίγη ανακούφιση. Οι μελέτες δείχνουν ότι αυτή η εμπειρία μπορεί να έχει αξία, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι ισοδυναμεί με μια ανθρώπινη φιλία. Ίσως ο πιο πρακτικός τρόπος να το σκεφτούμε είναι ο εξής: μετά τη συνομιλία, νιώθουμε πιο έτοιμοι να επικοινωνήσουμε και με τους ανθρώπους γύρω μας ή καταλήγουμε να αποφεύγουμε αυτή την επαφή; Η απάντηση μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε ποια θέση θέλουμε να έχει η τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή μας.

Βιβλιογραφία

  1. Julian De Freitas κ.ά. AI Companions Reduce Loneliness. Journal of Consumer Research, 2025 (τεύχος 2026).
  2. Kelly Merrill Jr., Sai Datta Mikkilineni, Marco Dehnert. Artificial intelligence chatbots as a source of virtual social support: Implications for loneliness and anxiety management. Annals of the New York Academy of Sciences, 2025.
  3. Cathy Mengying Fang κ.ά. How AI and Human Behaviors Shape Psychosocial Effects of Extended Chatbot Use: A Longitudinal Randomized Controlled Study. MIT Media Lab, 2025.
  4. Dunigan Folk, Elizabeth Dunn. How Does Turning to AI for Companionship Predict Loneliness and Vice Versa? Psychological Science, 2026.
  5. Ruo-Ning Li κ.ά. Is a random human peer better than a highly supportive chatbot in reducing loneliness over time? Journal of Experimental Social Psychology, 2026.
  6. Anat Shoshani κ.ά. Attachment, loneliness, and social support as moderators of conversational AI–based mental health outcomes. npj Digital Medicine, 2026.

Διαβάστε επίσης

Σχετικά άρθρα

Ψυχολογία

Το θάρρος αρχίζει όταν σταματάμε να κρύβουμε την ευαλωτότητά μας

Υπάρχουν στιγμές στις οποίες θέλουμε να φαινόμαστε απόλυτα δυνατοί. Προσπαθούμε να μη δείξουμε ότι φοβόμαστε, ότι αμφιβάλλουμε ή ότι κάτι μπορεί να μας πληγώσει. Συχνά έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε αυτές τις πλευρές του εαυτού μας σαν κάτι που πρέπει να…

Φύση

Τι φυτεύουμε τον Οκτώβριο: Λαχανικά, μυρωδικά και λουλούδια για τον κήπο

Ο Οκτώβριος είναι βασικός μήνας για τον φθινοπωρινό λαχανόκηπο. Δείτε τι σπέρνουμε και τι φυτεύουμε στην Ελλάδα, από σπανάκι, ρόκα και ριζώδη μέχρι αρακά, κουκιά, σκόρδο, μυρωδικά και ανοιξιάτικους βολβούς.

ΥΓΕΙΑ

Ριγανέλαιο ό,τι πρέπει για Κρυολόγημα, Γρίπη και όχι μόνο! (Αιθέριο Έλαιο Ρίγανης)

Το κρυολόγημα και η γρίπη είναι συνηθισμένες παθήσεις κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Ο οργανισμός μας με τα χρόνια γίνεται ευάλωτος σε αυτές τις ασθένειες λόγω της ρύπανσης, της κακής διατροφής και της αλόγιστης χρήσης των φαρμάκων. Όλοι μας γινόμαστε…

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Για να σ’ αγαπήσω, πρέπει πρώτα να αγαπήσω εμένα!

Μου ζητάς να σε αγαπήσω. Πίσω από ένα «σ’αγαπώ» κρύβεται ένα «μ’ αγαπώ», που περιμένει υπομονετικά να το αναζητήσουμε. Όταν το βρούμε, θα βρούμε και την αληθινή αγάπη. Μου ζητάς να σε αγαπήσω, να σου αφιερωθώ! Το θέλω κι εγώ, αλήθεια! Κι όμως, ξέρεις κάτι;…

ΥΓΕΙΑ

Η Χρήση του Πράσινου Σαπουνιού & οι Ιδιότητες που λίγοι Γνωρίζουν ότι έχει

Πέρα από το κρυφό μυστικό ομορφιάς πολλών γυναικών, το πράσινο σαπούνι διαθέτει θεραπευτική δράση κατά δερματικών παθήσεων, ενώ η κύρια του προσφορά παραμένει η προστασία του δέρματος από την αφυδάτωση και τη ξηρότητα.

Φύση

Δημιουργήστε μία όαση στο αστικό περιβάλλον με γλάστρες και θερμοκήπια

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου το αστικό τοπίο έχει επιβάλει την αισθητική του, η λαχτάρα για επαφή με την φύση εντός του αστικού ιστού έχει οδηγήσει σε αύξηση του ενδιαφέροντος για την οικιακή κηπουρική. Στις σύγχρονες τσιμεντένιες ζούγκλες, δύο στοιχεία που…